Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji wprowadza zamknięty system klasyfikacji broni, który ma charakter normatywny i bezpośrednio wpływa na decyzje administracyjne, odpowiedzialność karną oraz praktykę organów Policji i sądów. Kluczowe znaczenie mają definicje legalne, rodzaje broni oraz ich podział funkcjonalny i konstrukcyjny, określony wprost w przepisach ustawy.
Podstawową kategorią jest broń palna. Ustawa definiuje ją jako każdą przenośną broń lufową, która miota, jest przeznaczona do miotania albo może być przystosowana do miotania jednego lub większej liczby pocisków lub substancji w wyniku działania materiału miotającego. W sensie prawnym pojęcie broni palnej obejmuje szerokie spektrum konstrukcji, niezależnie od ich wyglądu czy potocznego postrzegania. Broń palna stanowi główny przedmiot reglamentacji pozwoleniowej. Słowa kluczowe: broń palna, definicja ustawowa, ustawa o broni i amunicji.
W ramach broni palnej ustawa wyróżnia broń palną bojową. Jest to broń przeznaczona do rażenia celów przy użyciu amunicji bojowej, w tym zarówno broń krótka (pistolety i rewolwery), jak i broń długa (karabiny i karabinki). Broń ta charakteryzuje się wysoką energią pocisku i realną zdolnością obezwładniania lub eliminacji celu, co uzasadnia jej najbardziej restrykcyjne zasady dostępu. Słowa kluczowe: broń bojowa, broń krótka, broń długa.
Kolejną kategorią jest broń palna sportowa. Obejmuje ona broń przeznaczoną do uprawiania sportu strzeleckiego, zgodnie z regulaminami dyscyplin sportowych. W tej grupie mieszczą się zarówno pistolety sportowe, rewolwery sportowe, karabiny sportowe, jak i broń bocznego oraz centralnego zapłonu. Kryterium decydującym jest cel użytkowania, a nie wyłącznie konstrukcja techniczna. Słowa kluczowe: broń sportowa, strzelectwo sportowe, pozwolenie sportowe.
Odrębną kategorię stanowi broń palna myśliwska. Jest to broń przeznaczona do wykonywania polowania zgodnie z przepisami prawa łowieckiego. W ramach tej kategorii wyróżnia się broń kulową, broń śrutową oraz broń kombinowaną. O kwalifikacji decyduje przede wszystkim przeznaczenie łowieckie, a nie sam fakt technicznej możliwości oddania strzału. Słowa kluczowe: broń myśliwska, broń kulowa, broń śrutowa.
Ustawa klasyfikuje również broń palną gazową. Jest to broń przeznaczona do miotania substancji obezwładniających, drażniących lub paraliżujących, w szczególności gazów pieprzowych i łzawiących. Pomimo ograniczonej siły rażenia, broń ta pozostaje bronią palną w rozumieniu ustawy, co pociąga za sobą określone skutki prawne. Słowa kluczowe: broń gazowa, substancje obezwładniające, broń do obrony osobistej.
Do broni palnej zalicza się także broń alarmową i broń sygnałową. Broń alarmowa służy do oddawania strzałów hukowych, natomiast broń sygnałowa przeznaczona jest do wystrzeliwania ładunków świetlnych lub sygnałowych. O objęciu regulacją decyduje fakt wykorzystania materiału miotającego, a nie rzeczywista zdolność rażenia celu. Słowa kluczowe: broń alarmowa, broń sygnałowa, strzał hukowy.
Poza bronią palną ustawa wyróżnia broń pneumatyczną. Jest to broń, w której do miotania pocisku wykorzystuje się sprężone powietrze lub inny gaz. Kluczowe znaczenie ma energia kinetyczna pocisku. Jeżeli przekracza ona 17 dżuli, broń pneumatyczna staje się bronią w rozumieniu ustawy i podlega reglamentacji. Poniżej tego progu nie jest objęta obowiązkiem pozwolenia. Słowa kluczowe: broń pneumatyczna, 17 J, wiatrówka.
Ustawa obejmuje również określone rodzaje broni białej. Do tej grupy zaliczane są przedmioty przeznaczone do zadawania ciosów lub obezwładniania, takie jak noże o szczególnej konstrukcji, kastety, pałki oraz inne narzędzia, których przeznaczenie ma charakter stricte ofensywny. O kwalifikacji decyduje zarówno budowa, jak i funkcja przedmiotu. Słowa kluczowe: broń biała, noże, kastet.
Szczególną kategorię stanowią istotne części broni oraz przedmioty przerobione lub przystosowane do oddawania strzału. Ustawa traktuje je na równi z bronią kompletną, jeżeli umożliwiają jej funkcjonowanie lub zostały celowo zmodyfikowane w celu obejścia przepisów. Ma to zapobiegać nielegalnemu obrotowi i obchodzeniu reglamentacji. Słowa kluczowe: istotne części broni, przeróbki broni, nielegalne posiadanie.
Integralnym elementem systemu jest amunicja. Ustawa definiuje ją jako naboje przeznaczone do strzelania z broni palnej, obejmujące pocisk, łuskę, spłonkę oraz materiał miotający. Amunicja podlega samodzielnej reglamentacji, a jej posiadanie jest ściśle związane z posiadaniem broni określonego rodzaju i kalibru. Słowa kluczowe: amunicja, naboje, reglamentacja amunicji.
Klasyfikacja broni i amunicji w ustawie o broni i amunicji tworzy spójny, funkcjonalny system prawny, którego celem jest kontrola obrotu i posiadania środków mogących wpływać na bezpieczeństwo publiczne. Prawidłowe zakwalifikowanie rodzaju broni ma zasadnicze znaczenie dla oceny legalności jej posiadania, zakresu uprawnień posiadacza oraz odpowiedzialności karnej i administracyjnej.
